Astragalus bij diabetische nierziekte: een gunstiger nierwaarde, nog geen bewezen bescherming

In een studie bij 118 mensen met diabetes en nierziekte daalde de geschatte nierfunctie minder snel met aanvullend astragalus. Het albumineverlies verbeterde niet aantoonbaar; minder nierfalen of dialyse is niet bewezen.

Wanneer diabetes samengaat met nierziekte, worden bloed- en urinewaarden regelmatig gevolgd. Een onderzoek uit Hongkong keek of astragalus, een geneeskrachtige plant, naast de bestaande behandeling iets kon toevoegen. De resultaten laten een interessant verschil zien tussen twee belangrijke niermetingen, maar vragen ook om voorzichtigheid.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Aan de studie deden 118 volwassenen mee met diabetes type twee, een verminderde nierfunctie en duidelijk verhoogd albumineverlies in de urine. Zij waren gemiddeld 68 jaar. Door loting kregen 56 deelnemers aanvullend astragalus; 62 gingen alleen door met de gebruikelijke zorg. In beide groepen bleven de reguliere diabetes- en nierbehandelingen bestaan.

De interventie duurde 48 weken. Deelnemers namen tweemaal per dag opgelost astragalusgranulaat, op vijf dagen per week. De hoeveelheid kwam per behandeldag overeen met vijftien gram ruw kruid. Dat is niet hetzelfde als vijftien gram granulaat of extract, en laat zich niet zomaar omrekenen naar capsules.

De laboratoriummedewerkers die de uitkomsten bepaalden waren geblindeerd. De deelnemers en hun behandelaars wisten wel welke behandeling zij kregen; er was geen placebo.

Wat kwam eruit?

De geschatte nierfunctie, uitgedrukt als eGFR, daalde met astragalus minder snel. Omgerekend naar een jaar bedroeg de daling 0,4 tegenover 5,0 milliliter per minuut per 1,73 vierkante meter lichaamsoppervlak. Het verschil van 4,6 was statistisch significant.

De andere belangrijke uitkomst, het albumineverlies in de urine, verbeterde niet aantoonbaar. Beide metingen waren vooraf als primaire uitkomst afgesproken. Daarom zou het te sterk zijn om te zeggen dat astragalus de nieren bewezen beschermt.

De bovendruk was na 48 weken gemiddeld 7,9 mmHg lager in de astragalusgroep. De gemiddelde bloedsuikerwaarde over langere tijd, HbA1c, verschilde niet. Minder nierfalen, dialyse of sterfte werd niet aangetoond.

Wat betekent dit voor jou?

Een gunstiger verloop van een nierwaarde kan belangrijk zijn, maar vertelt niet het hele verhaal. Deze relatief kleine studie duurde minder dan een jaar. Bovendien gebruikte bij aanvang slechts 13% een SGLT2-remmer, een type diabetesmedicatie dat ook bij nierzorg wordt toegepast. De extra waarde naast een volledig geoptimaliseerde huidige behandeling blijft daardoor onzeker.

Ook de veiligheid verdient aandacht. Duizeligheid kwam voor bij zes astragalusgebruikers en bij geen van de controles; spier- en gewrichtspijn bij zeven tegenover één. Er waren eveneens ernstige gebeurtenissen, waaronder acute nierschade en een overlijden in de astragalusgroep. Een oorzakelijk verband is niet vastgesteld, maar risicoloos gebruik kun je hier niet uit afleiden. Zwangere mensen en mensen met een gestoorde leverfunctie waren uitgesloten.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij diabetes en afwijkende nierwaarden begint een zorgvuldig plan met begrijpen welke waarden veranderen en waarom. We kijken naar glucosecontrole en bloeddruk, en stemmen de beoordeling van nierfunctie en urine-albumine af met je huisarts of nefroloog. Zo blijft een mogelijke aanvullende interventie onderdeel van één samenhangend behandelplan.

Wie een kruidenmiddel overweegt, heeft daarnaast een beoordeling nodig van de exacte bereiding en de combinatie met bloeddruk- en diabetesmedicatie. Nierfunctie, kalium, glucose en klachten zoals duizeligheid kunnen daarbij relevant zijn. Dit onderzoek geeft een reden om verder te onderzoeken, niet om zelfstandig astragalus te starten of een bestaande behandeling te vervangen.

Chan en collega’s. Phytomedicine, 2024; 130:155457. Gerandomiseerde studie bij 118 volwassenen, gedurende 48 weken, met geblindeerde laboratoriumbeoordelaars.