Lage ferritine zonder bloedarmoede? IJzer vermindert vermoeidheid en angst

Een meta-analyse van 18 studies bij 1408 mensen zonder bloedarmoede vond dat ijzersuppletie vermoeidheid en angst verminderde. Het effect bleef uit wanneer mensen zonder ijzertekort buiten de analyse werden gelaten. In de gerandomiseerde studies veranderden aandacht en depressie niet.

IJzertekort is wereldwijd de meest voorkomende voedingstekort. Ook zonder bloedarmoede kan het samengaan met vermoeidheid, een minder goede kwaliteit van leven en meer klachten van somberheid, angst of ADHD. Een overzicht uit 2025 keek of extra ijzer dan iets verandert aan stemming en denkvermogen. Een lage ferritine bij een nog normaal hemoglobine is de situatie die veel mensen herkennen; deze studie spreekt over ijzertekort zonder bloedarmoede en noemt zelf geen ferritinegrens.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Fiani en collega’s zochten in PubMed en Scopus naar studies over ijzersuppletie bij mensen zonder bloedarmoede. Het ging om kinderen en jongeren van 5 tot 17 jaar en om volwassenen die menstrueren. Zij vonden gerandomiseerde, placebogecontroleerde studies en voor-na-studies.

In totaal waren er 18 studies: 12 gerandomiseerd en zes voor-na. Samen deden 1408 mensen mee. Daarvan waren 1176 menstruerende volwassenen, gemiddeld 34,6 ± 9,5 jaar, en 204 kinderen en jongeren, gemiddeld 13,9 ± 1,4 jaar, van wie 56 procent meisje was. Zestien studies kwamen in de meta-analyse. Vergelijkbare opzetten en uitkomsten werden samengevoegd.

Wat kwam eruit?

In de gerandomiseerde studies verbeterden angst (d = 0,34), vermoeidheid (d = 0,34), lichamelijk welzijn (d = 0,42), cognitieve intelligentie (d = 0,46) en het kortetermijngeheugen (d = 0,53). Aandacht en depressie veranderden in die studies niet aantoonbaar.

De voor-na-studies, zonder placebogroep, lieten grotere verschillen zien: depressie (d = 0,93), vermoeidheid (d = 1,01) en psychiatrische klachten in het algemeen (d = 1,13). Zo’n onderzoek is zwakker. Een verbetering kan ook optreden zonder dat het middel de oorzaak is.

In subgroepen bleef het beeld bestaan bij alleen ijzertekort, bij jongeren en bij menstruerende volwassenen. Wanneer de deelnemers met ijzertekort buiten de analyse werden gelaten, was er geen effect van suppletie meer. Het voordeel hoort dus bij een ijzertekort, niet bij iedereen zonder bloedarmoede.

Wat betekent dit voor jou?

Een normaal hemoglobine sluit een ijzertekort niet uit. Deze analyse gaat over mensen zonder bloedarmoede, en het effect verdween zodra mensen zonder ijzertekort apart werden bekeken. Moe zijn is op zichzelf geen reden om ijzer te slikken.

De stevigste studies vonden geen effect op depressie of aandacht. De grotere effecten komen uit zwakkere voor-na-studies. De deelnemers waren kinderen, jongeren en volwassenen die menstrueren. De samenvatting noemt geen dosis.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij vermoeidheid of angst kijken we naar de oorzaak, niet alleen naar het hemoglobine. Een ijzertekort zonder bloedarmoede herken je vaak aan een lage ferritine bij een nog normaal Hb. Meer daarover staat bij ijzertekort en bij ferritine en vermoeidheid.

Samen kijken we of er echt een tekort is en wat dat tekort in stand houdt. Deze meta-analyse laat geen dosis zien en is geen reden voor een ijzerinfuus. Ze belooft ook niet dat klachten verdwijnen.

Fiani en collega’s. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 2025; 178:106372. Systematische review en meta-analyse van 18 studies bij 1408 deelnemers zonder bloedarmoede.