Fosfatidylserine bij geheugenklachten: geen duidelijk voordeel na zes maanden

Een kleine studie testte zes maanden fosfatidylserine bij geheugenklachten. De gehele groep had tijdens de behandeling geen duidelijk voordeel boven de controle.

Een naam die je even kwijt bent of moeite om iets terug te halen, kan onzeker maken. Fosfatidylserine wordt besproken als mogelijke ondersteuning voor het geheugen. Een Japanse studie laat zien waarom daarbij realistische verwachtingen belangrijk zijn.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Aan het onderzoek uit 2010 deden 78 volwassenen van 50 tot 69 jaar mee. Zij hadden geheugenklachten, maar geen dementie. Door loting kregen zij dagelijks 100 mg of 300 mg soja-afgeleide fosfatidylserine, of controlecapsules zonder deze stof.

De behandeling duurde zes maanden. Daarna werden deelnemers nog drie maanden gevolgd zonder de onderzoekscapsules. Alle groepen kregen een vergelijkbare basis met fosfolipiden, MCT-vet en vitamine E. De hoeveelheid MCT en vitamine E was gelijk; fosfatidylserine verving een deel van de overige fosfolipiden.

Onderzoekers gebruikten verschillende geheugentesten. Uiteindelijk voltooiden 73 deelnemers het onderzoek. Het was geen studie naar het voorkomen van Alzheimer of naar het behandelen van vastgestelde dementie.

Wat kwam eruit?

Op een belangrijke geheugentest verbeterden alle groepen. De controlegroep ging gemiddeld van 18,3 naar 22,2 punten. De groep met 100 mg ging van 18,4 naar 22,3 punten, en de groep met 300 mg van 18,0 naar 21,6 punten.

Er was geen overtuigend verschil tussen fosfatidylserine en de controle. Dat iemand beter scoort dan bij de eerste meting, betekent dus niet automatisch dat het supplement daarvoor verantwoordelijk is. Ook op een andere algemene cognitieve test was tijdens de behandeling geen duidelijk groepsverschil zichtbaar.

Bij de meting drie maanden na stoppen scoorde de groep met 100 mg wel beter op de MMSE: gemiddeld 29,2 tegenover 28,2 punten in de controlegroep. De hogere dosis liet dat patroon niet zien. Daarnaast waren er positieve signalen bij een kleinere groep met lagere beginscores. Die latere en kleinere analyses zijn niet hetzelfde als een bewezen algemeen geheugenvoordeel na zes maanden.

Wat betekent dit voor jou?

Deze resultaten bieden geen stevige basis om te verwachten dat fosfatidylserine geheugenklachten merkbaar zal verminderen. De studie was klein en bevatte veel testen, tijdstippen en subgroepen. Vier auteurs werkten bij de leverancier van de onderzoeksstof. Ook stond er een tegenstrijdig deelnemersaantal in de beschrijving van de groepsindeling.

De onderzoekers schreven geen bijwerkingen aan de stof toe en vonden geen belangrijk verschil in de gemeten veiligheidswaarden. Daarmee zijn zeldzame bijwerkingen niet uitgesloten. Omdat een soja-afgeleide bereiding werd onderzocht, zijn de samenstelling en eventuele soja-allergie relevante aandachtspunten.

Een product met dezelfde hoeveelheid fosfatidylserine is bovendien niet automatisch identiek aan de onderzoeksbereiding. Deze studie zegt niets over infusen, injecties of combinaties met meerdere andere werkzame stoffen.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij NewMedix begint de beoordeling van geheugenklachten bij het verhaal: wanneer begonnen ze, nemen ze toe en wat merk je in het dagelijks leven? Slaap, stemming, belasting en medicatie kunnen daarbij belangrijk zijn.

Bij passende aanwijzingen kan gericht onderzoek naar bijvoorbeeld de B12-status of schildklierfunctie zinvol zijn. Deze studie bewijst niet dat zulke waarden voorspellen wie op fosfatidylserine reageert. Vooral bij toenemende klachten verdient de oorzaak aandacht, zodat een supplement geen plaats inneemt van noodzakelijke beoordeling.

Kato-Kataoka en collega’s. Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition, 2010. Dubbelblinde gerandomiseerde studie met 78 volwassenen; zes maanden behandeling en drie maanden follow-up.