Natriumbicarbonaat onderzocht bij ouderen met nierziekte en milde acidose

Bij oudere nierpatiënten steeg de bicarbonaatwaarde door tabletten, maar lichamelijk functioneren en nierfunctie verbeterden niet aantoonbaar.

Bij een behandeling wil je niet alleen een mooiere bloeduitslag, maar ook merken dat het beter gaat. Onderzoekers bekeken daarom of natriumbicarbonaattabletten oudere mensen met gevorderde nierziekte hielpen om beter te functioneren. Een hogere bicarbonaatwaarde bleek in deze studie niet samen te gaan met duidelijke gezondheidswinst.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Aan de Britse BiCARB-studie deden 300 mensen van 60 jaar en ouder mee. Zij hadden een sterk verminderde nierfunctie en een lage bicarbonaatwaarde in het bloed. Bicarbonaat speelt een rol bij het bewaken van de zuur-basebalans. De deelnemers kregen nog geen dialyse en waren gemiddeld 74 jaar.

Door loting kregen zij natriumbicarbonaattabletten of placebotabletten. In het begin namen zij driemaal daags 500 mg. Als de bicarbonaatwaarde na drie maanden nog onder 22 mmol/L lag, werd de dosis verhoogd naar driemaal daags één gram.

De behandeling kon maximaal twee jaar duren. Na twaalf maanden vergeleken de onderzoekers het lichamelijk functioneren. Zij gebruikten daarvoor een test met onderdelen zoals lopen, balans houden en opstaan uit een stoel. Deelnemers en behandelaren wisten niet welke tabletten iemand kreeg.

Wat kwam eruit?

De groep met natriumbicarbonaat scoorde na twaalf maanden gemiddeld 8,3 punten op de functietest, tegenover 8,8 punten met placebo. Het gecorrigeerde verschil was niet statistisch overtuigend. Er werd dus geen verbetering van de belangrijkste klinische uitkomst aangetoond.

Ook de nierfunctie verbeterde niet aantoonbaar ten opzichte van placebo. De bicarbonaatwaarde in het bloed steeg wel, maar dat verschil werd na verloop van tijd kleiner. Deze uitkomst maakt het onderscheid duidelijk tussen een veranderde bloedwaarde en een merkbaar voordeel voor de patiënt.

Er werden 457 ongewenste gebeurtenissen geregistreerd in de bicarbonaatgroep en 400 in de placebogroep. Dit zijn aantallen gebeurtenissen, niet zoveel verschillende personen. Maag-darmklachten en de belasting van meerdere tabletten per dag zijn relevante aandachtspunten.

Wat betekent dit voor jou?

De resultaten gelden voor een specifieke groep oudere nierpatiënten met milde acidose, een verstoring van de zuur-basebalans. Ze zijn niet bedoeld als advies voor mensen met algemene vermoeidheid of als onderbouwing voor algemene “ontzuring”. Het onderzoek ging bovendien over tabletten, niet over een infuus.

Er zijn ook beperkingen. Van de 300 deelnemers hadden er slechts 187 een bruikbare meting van de belangrijkste uitkomst na twaalf maanden. Gemiddeld werd ongeveer 73% van de voorgeschreven tabletten ingenomen. De studie sluit daarom niet uit dat andere patiëntengroepen of andere behandelstrategieën anders reageren.

Mensen met gedecompenseerd hartfalen of moeilijk te behandelen hoge bloeddruk waren uitgesloten. Voor hen levert deze studie geen veiligheidsbewijs. Gebruik je natriumbicarbonaat vanwege een medische indicatie, dan vraagt een eventuele wijziging om afstemming met de arts die je nierziekte behandelt.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij NewMedix willen we een afwijkende waarde altijd in verband brengen met de klachten, de medische voorgeschiedenis en het doel van een behandeling. Bij bekende nierziekte en vragen over de zuur-basebalans is samenwerking met de verantwoordelijke nefroloog belangrijk.

Gerichte controle van nierfunctie, elektrolyten, bloeddruk en vochtstatus kan dan passen bij de situatie. Daarbij blijft de praktische vraag: wat verandert er in het dagelijks functioneren en hoe wordt de behandeling verdragen? Deze studie geeft geen bewijs voor een specifieke IV-behandeling of een combinatie van infuusstoffen.

The BiCARB study group. BMC Medicine, 2020. Dubbelblinde gerandomiseerde studie bij 300 poliklinische patiënten; de belangrijkste uitkomst werd na twaalf maanden beoordeeld.