Ochtendlichttherapie onderzocht bij niet-seizoensgebonden depressie

Een achtweekse studie vond een grotere daling van depressiescores met ochtendlichttherapie dan met placebo. Niet alle uitkomsten verbeterden overtuigend.

Bij een depressie kunnen opstaan, concentreren en dagelijkse bezigheden veel moeite kosten. Onderzoekers bekeken of een vaste ochtendbehandeling met helder licht klachten kan verminderen, ook wanneer de depressie niet aan de winter is gebonden.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Aan het Canadese onderzoek deden 122 volwassenen van 19 tot 60 jaar mee. Zij werden op een psychiatrische polikliniek behandeld voor een depressie die niet seizoensgebonden was. Door loting kwamen zij in vier groepen: lichttherapie, het antidepressivum fluoxetine, een combinatie van beide of een controlebehandeling.

De lichtgroep gebruikte acht weken lang iedere ochtend een lichtbox van 10.000 lux gedurende 30 minuten. Dat gebeurde kort na het ontwaken. De controlegroep gebruikte een apparaat dat geen actieve behandeling gaf. Ook kregen deelnemers een echte medicijncapsule of een placebocapsule, afhankelijk van hun groep. De beoordelaars wisten niet welke behandeling iemand kreeg.

Wat kwam eruit?

De belangrijkste uitkomst was de verandering op een depressieschaal. Bij lichttherapie daalde de score gemiddeld 13,4 punten, tegenover 6,5 punten bij de controlebehandeling. Dat verschil was statistisch overtuigend.

Een lagere gemiddelde score betekent echter niet automatisch dat meer mensen volledig herstellen. Bij licht alleen waren de verschillen in het aantal mensen met een sterke verbetering of met vrijwel verdwenen depressieve klachten niet overtuigend. De combinatie met fluoxetine liet de meest consistente resultaten zien. Die combinatie-uitkomsten mogen niet aan licht alleen worden toegeschreven.

De studie duurde acht weken en de afzonderlijke groepen waren klein. Bovendien is helder licht lastig helemaal te verbergen voor deelnemers. De resultaten zijn daarom veelbelovend, maar geen garantie voor een persoonlijk effect of blijvend herstel.

Wat betekent dit voor jou?

Het onderzoek geeft aanleiding om lichttherapie als afgebakende behandeloptie te bespreken bij een niet-seizoensgebonden depressie. Het onderzocht geen gewone lamp, ochtendwandeling of extra tijd bij het raam. Lichtsterkte, afstand tot de lichtbron en timing maken onderdeel uit van de behandeling.

Deelnemers met een bipolaire stoornis, bepaalde netvliesaandoeningen of ernstig risico op zelfbeschadiging waren uitgesloten. Voor hen biedt dit onderzoek dus geen veiligheidsbewijs. Ook bij duidelijke onrust of plotseling veel minder slaap is beoordeling nodig. Er kwamen bijwerkingen voor, meestal tijdelijk; in de combinatiegroep was één ziekenhuisopname wegens toegenomen suïcidegedachten, die onderzoekers waarschijnlijker aan een ernstige externe gebeurtenis koppelden.

Wie al wordt behandeld, kan de mogelijkheden met de eigen behandelaar bespreken. De kleine medicijngroep in deze studie is geen reden om antidepressiva als ineffectief te beschouwen of een behandeling zelfstandig te stoppen.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij NewMedix bekijken we stemmingsklachten in samenhang met slaap, dagritme, belasting en het dagelijks functioneren. Daarbij helpt het om eerst helder te krijgen wat de klachten zijn en welke behandeling al loopt.

Een slaapdagboek en het volgen van depressieve klachten kunnen veranderingen zichtbaar maken. Niet voor iedere vraag is een laboratoriumonderzoek nodig. Deze studie ondersteunt vooral een zorgvuldig gesprek over een specifieke lichtbehandeling; ze levert geen bewijs voor een supplement, hormoonbehandeling of infuus.

Lam en collega’s. JAMA Psychiatry, 2016. Gerandomiseerde studie met 122 volwassenen. De oorspronkelijke publicatie is gecorrigeerd voor auteursgegevens; deze correctie is meegenomen.