DHEA bij Addison: wat veranderde er aan botdichtheid en vetvrije massa?

Een twaalf maanden durende studie onderzocht dagelijks 50 mg DHEA bij volwassenen met bewezen Addison. Er waren bescheiden veranderingen in botdichtheid en vetvrije massa, maar geen significant voordeel voor vermoeidheid of cognitie.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

Welke aanvullende effecten kan DHEA hebben bij mensen met de ziekte van Addison? Een onderzoek uit 2008 volgde hiervoor 106 volwassenen gedurende twaalf maanden. Het ging om mensen van 18 tot 65 jaar met minstens een jaar bewezen primaire bijnierinsufficiëntie, niet om mensen met alleen stress of vermoeidheid. [1]

De deelnemers kregen willekeurig dagelijks 50 mg gemicroniseerd DHEA of een identiek ogend placebo. Zij namen dit oraal in en gingen door met hun gebruikelijke vervanging van bijnierschorshormonen. Zowel deelnemers als onderzoekers wisten niet wie DHEA kreeg. Botdichtheid, lichaamssamenstelling en cognitieve prestaties waren de belangrijkste uitkomsten. Honderd deelnemers maakten het onderzoek af. [1]

Wat kwam eruit?

Na twaalf maanden was de botmineraaldichtheid bij de dijbeenhals gemiddeld met 0,0039 g/cm² toegenomen in de DHEA-groep. In de placebogroep was deze met 0,0068 g/cm² afgenomen. Het verschil was statistisch significant, maar op andere meetplaatsen was er geen algemeen voordeel. [1]

De totale vetvrije massa steeg gemiddeld van 46,021 naar 46,839 kilogram met DHEA. Bij placebo veranderde deze van 45,784 naar 45,850 kilogram. Ook na rekening te houden met de uitgangswaarde was het verschil significant. Vetvrije massa omvat meer dan alleen spieren; het onderzoek toont hiermee geen toegenomen spierkracht aan. [1]

Op cognitieve tests was geen significant voordeel zichtbaar. Ook vermoeidheid en seksuele functie verbeterden niet significant. Eén onderdeel van een vragenlijst over kwaliteit van leven verbeterde wel. De uitkomsten vormen dus geen algemeen bewijs voor meer energie of beter dagelijks functioneren. [1]

Wat betekent dit voor jou?

Deze studie is vooral relevant als je daadwerkelijk Addison hebt en met je endocrinoloog bespreekt of aanvullende DHEA een passend doel kan dienen. De gevonden veranderingen in botdichtheid bewijzen niet dat mensen minder botbreuken krijgen. Een lage DHEAS-waarde op zichzelf betekent evenmin dat deze onderzoeksaanpak op jou van toepassing is. [1]

De dosis vraagt aandacht: sommige oudere vrouwen kregen DHEAS-waarden boven de gebruikelijke fysiologische waarden. Vrouwen rapporteerden onder meer acne, een vettere huid en meer lichaamsbeharing. Twee deelnemers halveerden na zes maanden vanwege acne hun studietabletdosis. Zwangere vrouwen en mensen met een voorgeschiedenis van hormoonafhankelijke kanker waren uitgesloten. [1]

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij bewezen Addison hoort een afweging over aanvullende hormonen in overleg met de behandelend endocrinoloog; de noodzakelijke bijnierschorshormonen blijven onderdeel van de behandeling. [1]

Bij zo’n afweging passen een duidelijk behandeldoel, leeftijds- en geslachtsgebonden interpretatie van de hormoonwaarden en aandacht voor huid en beharing. Botdichtheidsmetingen kunnen op indicatie relevant zijn. De onderzoekscijfers zijn geen reden om bij gewone vermoeidheid dezelfde behandeling te starten. [1]

Het betreft een oudere studie met meerdere uitkomsten en enkele onduidelijkheden in de gerapporteerde groepsverdeling. De bruikbare boodschap is daarom specifiek: mogelijke bescheiden effecten bij bevestigde Addison, naast duidelijke uitkomsten waarop geen voordeel werd gevonden. [1]