Een specifieke probioticastam onderzocht bij rustige colitis ulcerosa

Een oudere studie vergeleek E. coli Nissle 1917 met mesalazine om colitis rustig te houden. De gekozen onderzoeksmarge vraagt om een voorzichtige interpretatie.

Wanneer colitis ulcerosa tot rust is gekomen, wil je die rust zo lang mogelijk behouden. Een grote studie onderzocht daarvoor een specifieke bacteriestam: Escherichia coli Nissle 1917. De resultaten zijn interessant, maar vormen geen eenvoudige aanwijzing om een bestaande behandeling te vervangen.

Wat hebben de onderzoekers gedaan?

In deze Europese studie uit 2004 werden 327 volwassenen door loting over twee groepen verdeeld. Zij hadden colitis ulcerosa die volgens klachten, darmonderzoek en weefselonderzoek rustig was. De ene groep kreeg de bacteriestam in capsules; de andere kreeg mesalazine, een ontstekingsremmend medicijn.

De bacteriegroep begon met één capsule van 100 mg preparaat per dag en gebruikte vanaf de vijfde dag twee capsules. De mesalazinegroep kreeg driemaal daags 500 mg. Deelnemers en onderzoekers wisten niet wie welke behandeling kreeg. Andere medicijnen tegen colitis waren tijdens de studie niet toegestaan.

Een jaar lang werd gevolgd bij hoeveel mensen de ziekte opnieuw actief werd. Het ging dus om het behouden van rust, niet om het behandelen van een opvlamming.

Wat kwam eruit?

Bij de deelnemers die volgens het onderzoeksprotocol konden worden geanalyseerd, kreeg 36,4% in de bacteriegroep een terugval, tegenover 33,9% met mesalazine. De onderzoekers noemden de behandelingen gelijkwaardig, maar gebruikten daarvoor vooraf een ruime toegestane marge van twintig procentpunten.

Dat is een belangrijk onderscheid: voldoen aan die marge betekent niet dat beide behandelingen precies hetzelfde effect hebben. In de analyse van alle deelnemers was terugval bovendien numeriek vaker aanwezig bij de bacteriegroep: 45,1% tegenover 37,0%. De studie toonde geen voordeel boven mesalazine aan.

Ook kwamen ongewenste gebeurtenissen voor: bij 42,0% in de bacteriegroep en 35,2% met mesalazine. Sommige gebeurtenissen waren ernstig, maar niet iedere gebeurtenis werd door de behandeling veroorzaakt. Twee auteurs waren verbonden aan de producent.

Wat betekent dit voor jou?

Deze studie laat vooral zien waarom het bij probiotica nodig is om precies te weten welke stam en welke situatie zijn onderzocht. Een andere bacteriemix, yoghurt of een product met een vergelijkbare naam is niet automatisch uitwisselbaar met deze bereiding.

Het onderzoek is ouder en staat niet gelijk aan een huidige algemene aanbeveling. De Amerikaanse gastro-enterologenvereniging AGA adviseert in haar richtlijn uit 2020 om probiotica bij colitis ulcerosa alleen in klinisch onderzoeksverband te gebruiken. Verander een onderhoudsbehandeling daarom niet op basis van deze ene studie, maar bespreek de bevindingen met je MDL-arts.

Voor actieve colitis, de ziekte van Crohn of een prikkelbare darm geeft dit onderzoek geen passend behandelbewijs. Ook ernstige bijkomende ziekte en zwangerschap vielen buiten de onderzochte groep.

Hoe past dit in onze aanpak?

Bij NewMedix kijken we bij darmklachten naar de diagnose, het ziekteverloop en de behandeling die al loopt. Bij colitis is het belangrijk om onderscheid te maken tussen minder klachten en daadwerkelijk minder ontsteking.

Afhankelijk van de situatie kunnen klachtenregistratie, een ontstekingsmarker in de ontlasting en bloedonderzoek helpen bij de beoordeling. Deze controles worden afgestemd op de verantwoordelijke behandelaar. Het doel is gericht volgen wat er gebeurt, niet uit één probioticastudie een volledig darmherstelprogramma afleiden.

Kruis en collega’s. Gut, 2004. Gerandomiseerde onderhoudsstudie bij 327 volwassenen, met twaalf maanden follow-up. De AGA-richtlijn uit 2020 is gebruikt als aanvullende behandelcontext.