Kwaliteitskeurmerk: ISO 9001:2015
Veel patiënten komen naar een medische consultatie met een herkenbaar, maar moeilijk te omschrijven gevoel: hun lichaam komt niet tot rust. Ondanks voldoende slaap of pogingen om te ontspannen, blijven ze interne spanning voelen. Ze kunnen last hebben van een zware spijsvertering, mentale vermoeidheid, of te veel reacties op stress. Vaak is er geen duidelijke pathologie, maar er is wel een patroon. Het zenuwstelsel is altijd geactiveerd.
Op fysiologisch niveau hangt deze disbalans vaak samen met een lagere capaciteit van het zenuwstelsel. Het kan moeilijker zijn om terug te keren naar rust en herstel. De nervus vagus speelt hierin een belangrijke rol. Het is de belangrijkste zenuwbaan van het parasympathische zenuwstelsel.
In feite is vagusstimulatie een gebied van toenemende interesse binnen de functionele geneeskunde. En dat als onderdeel van een integrale benadering (en niet als een geïsoleerde techniek), gericht op het herstellen van de neurofysiologische regulatie.
Wat is de nervus vagus en wat is zijn klinische functie?
De nervus vagus is de hersenzenuw met de grootste verspreiding in het lichaam. Hij verbindt de hersenstam met het hart, de longen, het spijsverteringsstelsel en vele andere structuren die betrokken zijn bij de immuunrespons. Zijn belangrijkste functie is het bevorderen van rust, spijsvertering en herstel.¹
Vanuit klinisch oogpunt fungeert de nervus vagus als een continue modulator. Daarom helpt een goede vagale tonus bij het aanpassen van de hartslag, het verbeteren van de spijsvertering en het reguleren van de ontstekingsrespons. Wanneer deze signaaloverdracht verzwakt is, raakt het evenwicht tussen activatie en herstel verstoord.
En hoe wordt vagusstimulatie klinisch gedefinieerd en benaderd?
De waarheid is dat vagusstimulatie een geheel van interventies omvat die gericht zijn op het verhogen of normaliseren van zijn functionele activiteit. Deze klinische interventies kunnen invasief of niet-invasief zijn, en direct of indirect.
Het medische doel van vagusstimulatie is meer dan alleen het activeren van de zenuw. Het gaat om het herstellen van een modulatie die beter past bij het autonome zenuwstelsel.
Binnen de functionele geneeskunde hoort deze visie bij de globale evaluatie van de patiënt. Daarom worden verschillende factoren bekeken, zoals stress, ontstekingen, darmgezondheid en voeding.
Welke factoren worden geëvalueerd? Nervus vagus, chronische stress en het autonome zenuwstelsel
Chronische stress verstoort namelijk geleidelijk het sympathisch-parasympathisch evenwicht. Verschillende studies hebben aangetoond dat een vermindering van de vagale tonus geassocieerd is met:
- Een slechtere emotionele regulatie.
- Een sterkere reactie op stressvolle situaties.
- Een lagere capaciteit voor fysiologisch herstel.²
Vanuit dit perspectief helpt de stimulatie van de vagale functie het lichaam beter te reageren op deze drie aspecten. Het ondersteunt ook de terugkeer naar een gezonde balans.
De relatie tussen vagusstimulatie en neuro-inflammatie
Een ander zeer belangrijk aspect van de nervus vagus is zijn rol in het reguleren van ontstekingen. Via de zogenaamde cholinerge anti-inflammatoire route moduleert de nervus vagus de afgifte van pro-inflammatoire cytokinen door het immuunsysteem.
In die context beschreef Kevin Tracey dit mechanisme als een neuro-immunologische reflex, waarbij vagale activatie buitensporige ontstekingsreacties kan afzwakken³ Deze bevinding is van groot belang bij laaggradige neuro-inflammatie, aangezien aanhoudende immuunactivatie bijdraagt aan cognitieve symptomen, vermoeidheid en stemmingsstoornissen.
Daarom is vagusstimulatie een aanvullende strategie voor inflammatoire controle, maar altijd binnen een geïndividualiseerd klinisch plan.
De hersen-darm-as, een route voor vagale regulatie
Daarnaast is de nervus vagus de belangrijkste zenuwbaan van het parasympathische zenuwstelsel. Daardoor bemiddelt hij in de bidirectionele communicatie tussen de hersenen en verschillende viscerale organen, waaronder het maag-darmkanaal. Deze functie is belangrijk voor de regulatie van basisfysiologische reacties. Denk aan de modulatie van de hartslag en de spijsverteringsactiviteit.
Op deze manier is de verbinding tussen hersenen en darmen fundamenteel voor het evenwicht. Binnen deze verbinding reguleert de nervus vagus het autonome zenuwstelsel. Concreet:
- Hij helpt en bevordert betere rust en spijsvertering om het lichaam te kalmeren.
- Hij verlaagt de hartslag, ademhaling en bloeddruk.
- Hij bestrijdt stress om ontspanning, herstel en emotioneel en digestief evenwicht te bevorderen.
De anatomie en het bereik van dit netwerk zijn goed beschreven in studies over de hersen-darm-as. De meeste parasympathische innervatie in het lichaam komt van de nervus vagus. Deze zenuw stuurt sensorische informatie van de organen naar het centrale zenuwstelsel.⁴
Strategieën om de nervus vagus te stimuleren
Binnen de functionele geneeskunde is vagale stimulatie een onderdeel van een breder plan. Dit plan houdt rekening met verschillende verbonden systemen. Interventies moeten passen bij het klinische profiel van elke patiënt. Ze mogen nooit als algemene aanbevelingen worden gebruikt.
| Strategie | Doel |
| De ademhaling reguleren | Parasympathische activiteit bevorderen |
| De slaap verbeteren | Neuro-endocrien herstel ondersteunen |
| De voeding optimaliseren | Neurotransmissie en ontstekingscontrole ondersteunen |
| Activeren van lichaam-geest-responsen | De stressrespons moduleren |
Deze strategieën creëren een gunstiger fysiologisch milieu voor vagale signalering.
Wetenschappelijk bewijs: reikwijdte en beperkingen
De wetenschappelijke literatuur toont aan dat het moduleren van de nervus vagus positieve effecten kan hebben. Dit betreft stressregulatie, ontsteking, en de communicatie tussen de hersenen en darmen. De resultaten hangen echter af van de klinische context. Niet alle mechanismen zijn volledig gedefinieerd.
Vanuit een voorzichtige benadering ondersteunen zowel de gegevens als de klinische ervaring het gebruik ervan als aanvulling binnen een geïndividualiseerd therapeutisch plan, en niet als enige interventie.⁴
De klinische benadering van NewMedix
Bij NewMedix kijken we naar vagusstimulatie vanuit de functionele geneeskunde. We integreren dit in gepersonaliseerde protocollen. Deze protocollen zijn gebaseerd op een grondige evaluatie van het zenuwstelsel, de ontstekingsstatus en de leefstijlfactoren van elke patiënt.
Elke klinische beoordeling die we doen, zoekt naar bronnen van fysiologische stress. We onderzoeken verstoringen van de darm-hersen-as en disbalansen die het zelfregulerend vermogen van het lichaam beperken. Op basis van deze informatie maken we gepersonaliseerde plannen. Deze plannen zijn gericht op het verbeteren van de veerkracht van het zenuwstelsel en het ondersteunen van functioneel herstel.
We analyseren elk geval op maat. Dit helpt ons te ontdekken welke interventies het beste werken. Zo kunnen we het zenuwstelsel in balans brengen en het welzijn van elke persoon verbeteren.
Als je denkt dat je symptomen hebt die passen bij een ontregeling van het zenuwstelsel, kan een integrale analyse van jouw situatie duidelijkheid bieden. Bij NewMedix begeleiden we dit proces met een gedetailleerde klinische evaluatie en een therapeutische aanpak die is afgestemd op jouw behoeften. Vraag je gratis adviesgesprek aan.
Referenties
